Iconische Doorzetters · herhaling
Een eerder gesprek, opnieuw uitgebracht. Genoemde functies, cijfers en plannen kunnen inmiddels veranderd zijn.
Vliegende Auto: Al 19 Jaar Zegt Iedereen Dat Het Niet Kan! | Robert Dingemans PAL-V
Robert Dingemans bespreekt de lange ontwikkeling van PAL-V, financiering en certificering. Ook vertelt hij over zijn revalidatie na een mountainbike-ongeluk.

Als je afspeelt, maakt je browser verbinding met YouTube. Meer over je privacy.
Over dit gesprek
In deze aflevering — de honderdste van Doorzetters — spreken Ruud Hendriks en Richard Bross met Robert Dingemans, medeoprichter van PAL-V. Robert bouwt al negentien jaar aan de eerste commercieel beschikbare vliegende auto ter wereld: een gyrocopter die 500 kilometer kan rijden én 500 kilometer kan vliegen. Er zit inmiddels €120 miljoen in het bedrijf, er zijn 270 exemplaren besteld en de certificering nadert zijn eindpunt. Anderhalf jaar geleden liep Robert bij een mountainbike-ongeluk een dwarslaesie op en raakte volledig verlamd. Vandaag loopt hij weer en werkt hij 50 uur per week.
In deze aflevering
- Een dwarslaesie in de nek: volledig verlamd, zoon van 12 belt 112
- "Wil ik nog doorleven?" — de vraag die dagenlang door zijn hoofd ging
- Negentien jaar bouwen aan een vliegende auto die iedereen onmogelijk noemt
- Van twee naar vierduizend vliegveldjes in Europa: de infrastructuur bestaat al
- De FIOD-inval met 50 man op een bedrijf van 50 medewerkers
- MBS, Modi en de emir van Koeweit: Robert ontmoette ze allemaal
- Elektrisch vliegen vs kerosine: waarom batterijen nog decennia tekortschieten
- De Henry Ford van de fly-drive industrie: legacy boven geld
Hoofdstukken en tijdcodes
Tijdcodes uit de YouTube-shownotes. Een hoofdstuk opent op YouTube.
- — Hook: de Henry Ford van de fly-drive industrie
- — Welkom bij de 100e aflevering van Doorzetters
- — Robert Dingemans: pionier van de vliegende auto
- — De twee moeilijkste momenten: zijn eerste vrouw en een dwarslaesie
- — Zoon van 12 belt 112 en redt zijn leven
- — "Wil ik nog doorleven?" — de keuze in het ziekenhuisbed
- — Geïnspireerd door een roeister: als zij het kan, kan ik het ook
- — Van schaatsfamilie tot revalidatie: alles opnieuw leren
- — PAL-V: negentien jaar aan een vliegende auto
- — Hij vliegt al sinds 2012 — maar niemand weet het
- — Gyrocopter vs helikopter: de veiligste manier van vliegen
- — Vliegbrevet halen: minimaal 45 uur
- — Hoe hoog kan de PAL-V vliegen? Tot 3,5 kilometer
- — Van tweezitter naar platform: een complete nieuwe industrie
- — Vader en dochter als eerste gebrevetteerde PAL-V piloten
- — Niet een speeltje voor rijken: 55-60% overheid en business
- — Negentien jaar doorzetten: wanneer opgeven?
- — De technologie moest zover zijn — en dat is nu
- — Elektrisch vliegen en de factor 47: batterijen vs kerosine
- — Van Philips naar PAL-V: hoe het begon
- — Ontstaan uit frustratie: vliegen van A naar A
- — Certificering als bescherming: tien jaar voorsprong
- — De NOW-regeling en de FIOD-inval
- — Impact op 500 medewerkers en hun gezinnen
- — Zeeuws bloed en de droom van een legacy
- — MBS, Modi en de emir van Koeweit ontmoet
- — Certificering: 1800 rapporten en de laatste fase
- — Geloof als drijfveer in de donkerste momenten
- — De pitch: straks in de geschiedenisboeken
- — Drie tips voor ondernemers
- — State of Tech: Geoffrey Hinton over AI en het uitsterven van de mensheid
- — Tips van de week
- — Afsluiting 100e aflevering
Bron: de officiële Doorzetters-shownotes op YouTube. De beschrijving en tijdcodes horen bij deze publicatie. Dit is een overzicht van het gesprek, geen woordelijk transcript.
Boek 1
Robert Dingemanse: de Henry Ford van de fly-drive industrie
Boekhoofdstuk uit Doorzetters — 60 ondernemers die niet opgaven. Een geschreven portret, geen woordelijk transcript. Functies, cijfers en omstandigheden kunnen inmiddels veranderd zijn.
'Mijn zoon van twaalf heeft mijn leven gered'
Het gebeurde tijdens een mountainbiketocht in de buurt van Vlissingen. Robert Dingemanse, CEO van PAL-V, het Nederlandse bedrijf achter 's werelds eerste commerciële vliegende auto, reed achter zijn twaalfjarige zoon toen zijn voorwiel vastliep. "Ik ging over mijn stuur, met mijn hoofd naar de grond." Hij raakte volledig verlamd. Het enige wat hij nog kon zeggen was: "112 bellen."
Zijn zoon redde zijn leven. "Als hij dat niet gedaan had - als vanaf je nek niets het meer doet, dan doet ook je hart het niet goed meer." De ambulance was er binnen twee minuten. In het ziekenhuis worstelde Dingemanse met existentiële vragen. "Dan vraag je af: wil ik nog doorleven?" Het duurde een paar dagen voordat hij het antwoord vond. "Je realiseert je: een gezin is beter af met een vader die er nog wel is, al is hij er alleen lichamelijk niet meer."
Het ongeluk vond plaats op het moment dat PAL-V, na negentien jaar ontwikkeling, op een cruciaal punt stond. De vliegende auto, een combinatie van auto en gyrocopter, rijdt al vier jaar gecertificeerd op Europese wegen maar mag nog steeds niet vliegen. Nu, na twaalf jaar certificeren, ligt er een plan dat binnen 12 tot 14 maanden moet leiden tot de eerste leveringen. "Voor dat plan gaan wij de komende maanden 40 tot 50 miljoen euro ophalen," zegt Dingemanse, die inmiddels weer tot vijf kilometer kan wandelen.
Het project kostte al 120 miljoen euro. "Een nieuw luchtvaartplatform neerzetten kost twee generaties, dat wisten wij niet toen we begonnen," zegt hij. "Nu weet ik dat dat de 'rule of thumb' in luchtvaart is." Toch heeft PAL-V al 270 orders binnen, waarvan 55-60% van overheden en bedrijven. De prijs: vanaf 400.000 euro.
Het bedrijf gaat voorzichtig te werk. "We leveren in het begin alleen dichtbij en zorgen dat alles goed gaat," zegt Dingemanse. De piloten moeten minimaal 45 vlieguren training hebben. Dat lijkt veel, maar is volgens hem het minimum voor veilig vliegen. De PAL-V zelf is ontworpen voor maximale veiligheid: "Een gyrocopter is de veiligste en makkelijkste manier van vliegen. Als de motor uitvalt, heb je gewoon een bestuurbare parachute en daarnaast hebben wij er nog twee motoren extra ingezet voor nog meer veiligheid."
Zijn vrouw speelde een cruciale rol in zijn herstel. "Ik heb een heel verstandige vrouw," zegt hij. "Die had zoiets van: die man die wordt gek." Ze liet alle teams - Dingemanse runt naast PAL-V nog zes andere bedrijven - langskomen in het revalidatiecentrum. "Je krijgt op een middag een paar uur Robert, dan mag je een braindrain doen en daarna moet je zelf aan de slag."
Voor andere ondernemers heeft hij drie lessen uit zijn ervaring:
1. Kies de juiste mensen: "Het gaat uiteindelijk om het team."
2. Geef nooit op: "Je krijgt weet ik hoeveel teleurstellingen."
3. Houd het einddoel voor ogen: "Als je ervoor staat zegt iedereen het kan niet, als je het gerealiseerd hebt zegt iedereen het mag niet, en achteraf vraagt iedereen waarom je er niet eerder mee kwam."
"Ik sta straks bekend als de Henry Ford van de fly-drive industrie," zegt Dingemanse. Niet voor persoonlijke roem, maar om een legacy achter te laten. Net als zijn twaalfjarige zoon die 112 belde, blijft hij geloven in het onmogelijke.