Marc Lammers bij Doorzetters

"Ik vier geen successen meer, ik vier verbeteringen."

"Ga er maar uit, het wordt nooit wat in je leven," zei de leraar Engels tegen de 12-jarige Marc Lammers. Jaren later, als wereldkampioen hockey, bracht hij diezelfde leraar een fles wijn. "Dankjewel dat u mij van school heeft gestuurd, want daardoor ben ik erachter gekomen wat ik wél goed kan."

Die traumatische ervaring vormde het startpunt van een bijzondere carrière. Op zijn twaalfde stortte Lammers' wereld in: zijn ouders scheidden, zijn moeder vertrok naar India om zich aan te sluiten bij de Bhagwan-beweging, en zijn vader raakte overspannen. De jonge Marc, zwaar dyslectisch maar zonder dat toen te weten, vond zijn toevlucht bij de hockeyclub. Terwijl zijn jongere zusje worstelde met de situatie, pendelde Marc tussen familieleden en zijn trainer-coach, die hem adviseerde een sportopleiding te volgen.

"Voor het eerst in mijn leven kreeg ik een 8 op mijn rapport, voor lesgeven," herinnert Lammers zich. "Dyslexie bleek geen handicap, maar een gave. Je compenseert alles later." Deze ervaring zou bepalend worden voor zijn latere coaching filosofie: "Ik heb nog nooit een wedstrijd gewonnen op mijn zwakke punten. Focus op je sterke punten en maak daar van een 8 een 10."

Als bondscoach van het Nederlands dameshockeyteam werd hij aanvankelijk 'Marc Jammers' genoemd vanwege de vele tweede plaatsen. Het keerpunt kwam na de verloren Olympische finale van 2004. "Op de persconferentie had ik alleen maar excuses: we schoten drie keer op de paal, het veld was te droog, de scheidsrechters waren tegen ons." Tot Joop Alberda, de coach van de Nederlandse ploeg, die in het Amerikaanse Atlanta ervoor zorgde dat onze volleyballers voor de eerste en laatste keer olympisch kampioen werden, hem confronteerde: "Als je één keer op de paal schiet heb je pech, bij twee keer heel veel pech, maar bij drie keer schiet je gewoon niet goed. Je moet binnenkant paal leren schieten."

Deze wake-up call leidde tot een complete transformatie in zijn aanpak. Lammers ging in een masterclass bij NOC*NSF, volgde een NLP-training en leerde systemisch werken. Hij werd een pionier in data-analyse en innovatie. "In de sport ben je 10% van je tijd bezig met innovatie. Niet met vandaag winnen, maar met over een jaar winnen."

Zijn innovatieve aanpak bleek succesvol. Al in 2002 experimenteerde hij met communicatie-oortjes voor speelsters tijdens wedstrijden - een techniek die later werd verboden. Hij was één van de eersten die big data introduceerde in de hockeysport. "Acht jaar geleden hadden we al een pilot met AI in België. Honderd studenten klikten wedstrijddata weg, en ik kreeg real-time informatie op mijn iPad over spelpatronen en rendementen."

Lammers' kracht ligt in zijn vermogen om anders te kijken. Waar anderen problemen zien, ziet hij kansen. Toen het team moest spelen in het bloed warme China en iedereen 'crisis' riep, zag hij mogelijkheden. "We gingen ijsbaden gebruiken, innoveerden met cooling. Waar je struikelt, ligt je schat begraven."

In zijn coaching hanteert hij een verrassend perspectief op motivatie. "Als iemand qua motivatie een drie scoort, vind ik het uitdagender om daar een vijf van te maken dan een negen naar een tien te brengen." Hij gelooft in het vieren van vooruitgang in plaats van absolute prestaties. "Ik vier geen successen meer, ik vier verbeteringen. Als iemand van een drie naar een 3,3 gaat, dan zeg ik: '300 meter meer, goed gedaan! Dat is wat ik wil.'"

Tegenwoordig deelt Lammers zijn inzichten met het bedrijfsleven, van GFK tot Philips. "Veel managers zijn als die leraar Engels - ze zien alleen wat mensen niet kunnen. In het bedrijfsleven zijn we veel te veel bezig met beoordelingsgesprekken. Als we data hebben, kijken we alleen naar wat niet goed is." Hij pleit voor een andere aanpak: "Noem het geen beoordelingsgesprek maar een progressie gesprek. Maak mensen eigenaar van hun eigen verbeterplan."

Zijn werk met internationale bedrijven heeft hem geleerd dat leiderschap vooral gaat om het creëren van de juiste omstandigheden. "In Azië zag ik bedrijven van 1% naar 10% winst gaan, simpelweg door te stoppen met hiërarchisch gedrag en straffen, en te beginnen met inspireren."

Voor startende ondernemers heeft Lammers drie gouden tips: 1. "Analyseer goed waar je talent ligt en huur mensen in voor wat je niet kunt.

2. Vraag stakeholders niet om geld maar om advies - dan krijg je geld.

3. En kijk waar je over struikelt - daar ligt je schat begraven."

De les die hij leerde van zijn moeder, die op 56-jarige leeftijd overleed maar in de laatste tien jaar van haar leven een belangrijke coach voor hem werd, draagt hij nog steeds uit: "Je moet je tegenstanders ooit nog een keer laten zien wat je waard bent."

Die leraar Engels had het mis. De dyslectische jongen die 'het nooit zou maken' werd een wereldkampioen en innovator die duizenden mensen leert hun eigen talent te ontdekken. Zijn levensverhaal bewijst zijn eigen filosofie: soms moet je eerst struikelen om je grootste schat te vinden.