Harco van Uden bij Doorzetters

‘25 jaar reizen, 25 jaar crisis.’

Over doorgaan als iedereen wil stoppen, en winnen door tegendraads te denken.

‘Als ik ooit had geweten waar ik aan begonnen was, was ik er waarschijnlijk nooit aan begonnen.’ Zo kijkt Harco van Uden terug op het moment dat hij, een student met zijn vakantie naar Benidorm al geboekt, ja zei tegen een afstudeerstage in Zimbabwe. Het was 1995. Geen internet, amper een mobiele telefoon, en een fax die op een dag begon te rollen. ‘Ik had geen toeristische achtergrond. Ik had nul ervaring,’ zegt hij. Veertien weken trok hij het land in om het in kaart te brengen. Het begon met een kano op de Zambezi.

Daaruit groeide Experience Travel, vandaag een groep exclusieve reismerken met 60 miljoen euro omzet, actief in meer dan 120 landen, met ongeveer 100 medewerkers, bijna allemaal vrouwen. Hij noemt zichzelf nuchter. ‘Ik noem het realist, maar de mensen om mij heen noemen het optimist,’ zegt hij. Het glas is bij hem altijd halfvol, al geeft hij toe dat ze hem soms een distorted reality syndroom toedichten. ‘Heel vaak,’ lacht hij. ‘Alleen, een paar jaar later haal ik toch vaak mijn gelijk.’

Het kantelmoment

Het kantelmoment kwam tijdens een bushcamp in Afrika. Hij draaide 30 miljoen euro omzet met vijftig mensen, en Harco zat zonder toegang tot nieuws midden in de natuur toen het bericht kwam dat alle boekingen stil vielen. Op een laptop zocht hij NOS Nieuws op en las toen pas hoe heftig het coronavirus huishield. In het vliegtuig terug bedachten hij en zijn vrouw, met wie hij het bedrijf samen runt, een covid-garantieverzekering die nog helemaal niet bestond: boek nu, en je mag gratis je bestemming wijzigen. Dinsdag stuurden ze het uit, woensdag zaten ze in het Acht Uur Journaal. Daarna gingen in een raptempo alle bestemmingen dicht. Hij riep zijn mensen bij elkaar. ‘We gaan voor het project Last Man Standing,’ zegt hij. ‘Wij worden de laatste nog bestaande reisorganisatie van Nederland.’ De belofte was helder: niemand wordt ontslagen. Daar wilde hij één ding voor terug. ‘Jullie komen iedere dag allemaal naar kantoor.’ Want, zegt hij, ‘een sportteam heb ik nog nooit wereldkampioen zien worden door individueel te trainen.’

Wat het kostte

Wat het kostte, waren twee jaar waarin hij vrijwel niets mocht doen terwijl hij vijftig mensen bleef doorbetalen, lang voordat zeker was dat er coronasteun zou komen. De hoop dat het na drie maanden voorbij zou zijn, bleek telkens vals. ‘We gaan iedere drie maanden net doen of het terugkomt, zodat we er klaar voor zijn,’ besloot hij, een ritueel dat ze uiteindelijk zeven keer doorliepen: producten klaarzetten, klanten bellen, niet om te boeken maar om te vragen hoe het ging. Zijn houvast was koel. ‘Ik probeer altijd rationeel te reageren op situaties,’ zegt hij, ‘en niet in de emotie mee te gaan van de dag. Privé is dat al geen goed idee, zakelijk al helemaal niet.’ En terwijl de hele sector op zijn kont lag, deed hij het tegenovergestelde van de rest. Hij ging kopen terwijl zijn concurrenten wilden verkopen. ‘Als iedereen wil stoppen, degenen die willen stoppen, bel me. Wij willen namelijk door.’ Zo nam hij midden in de pandemie Tika Travel over, het bedrijf van een concurrent die hem decennia eerder had weggezet met de woorden ‘Je bent er over een jaar niet meer, want ik ben de specialist en niet jij’. Ruim twintig jaar later nam Harco hem over. Zijn samenvatting van zijn loopbaan is even droog als zijn humor: ‘25 jaar reizen, 25 jaar crisis.’

In november 2024 nam hij Silverjet over, waarmee het bedrijf in één klap verdubbelde. Experience Travel heeft nu drie afdelingen, reizen, vakanties en cultuur, oftewel ontdekken, genieten en leren. Het onderscheid tussen reizen en vakantie is voor hem haast heilig. ‘Je gaat op reis naar Zuid-Afrika en op vakantie naar Curaçao,’ legt hij uit. ‘Als je naar één plek gaat, noemen wij het de vakantie. Ga je naar meerdere plekken, dan ga je bij ons op reis.’ Voor de klant maakt dat niets uit, in de uitvoering is het een groot verschil. Wat hem volgens hemzelf onderscheidt van de rest van de reiswereld, is een omgekeerde liefde. ‘De reiswereld zit vol gepassioneerde mensen die van hun product houden. En wij houden van onze klanten.’ Daarom leerde hij al in zijn eerste jaren de belangrijkste les: ‘Je moet nooit op je product focussen, maar altijd op je klant.’ Nieuwe producten ontstaan uit zijn eigen irritaties. Toen hij in een rij voor het Louvre stond en binnen met tweeduizend man een foto van de Mona Lisa moest maken, dacht hij: dat moet anders. Hij vroeg wanneer het er leeg was, hoorde dat het ‘s avonds dicht is, en zei: dan moeten we dat timeslot hebben. Zo ontstond het Louvre na sluitingstijd, en op dezelfde manier een reis naar Richard Branson op diens eigen Necker-eiland. AI ziet hij niet als bedreiging maar als kans. Zelf zou hij niets anders willen. ‘Ik kan maar één ding en dat is dit. Ik heb nog nooit gesolliciteerd. Dit was mijn eerste baan, en ik doe het nog steeds met heel veel plezier.’

Drie tips van Harco

Blijf zelf nadenken. ‘Luister niet teveel naar wat anderen vinden. Kijk niet altijd televisie. Geloof niet alles wat er gezegd wordt. Blijf zelf denken.’

Nee bestaat niet. ‘Alles kan eigenlijk wel als je het echt graag wil. En als je het echt graag wil, waarom zou het dan niet kunnen?’

Leef. ‘Je hebt allemaal één leven. Hang desnoods slingers op.’

Eén harde les

‘Als ik ooit had geweten waar ik aan begonnen was, was ik er waarschijnlijk nooit aan begonnen.’

De vraag aan jou

Wat is het moment waarop iedereen om je heen wil stoppen, en durf jij dan als enige door te gaan?